Chỉ số ROA là gì? Cách tính, ý nghĩa và ứng dụng ROA

Chỉ số ROA là gì và vì sao đây được xem là một trong những thước đo quan trọng nhất khi đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp? ROA giúp nhà đầu tư hiểu được doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu lợi nhuận từ mỗi đồng tài sản mà họ sở hữu. Trong bài viết này, DSC sẽ phân tích chi tiết khái niệm ROA, công thức tính, cách đọc chỉ số, sự khác biệt giữa ROA và ROE, cũng như cách ứng dụng ROA trong việc lựa chọn cổ phiếu tiềm năng.

Chỉ số ROA là gì?

Chỉ số ROA (Return on Assets) hay Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản, là một chỉ số tài chính quan trọng dùng để đo lường khả năng sinh lợi của một doanh nghiệp so với tổng tài sản mà doanh nghiệp đó đang sở hữu. Nói một cách đơn giản, ROA cho biết với mỗi đồng tài sản đầu tư vào hoạt động kinh doanh, công ty tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhuận.

Đây là một thước đo tổng hợp, phản ánh hiệu quả của việc quản lý và sử dụng các nguồn lực kinh tế (bao gồm cả vốn chủ sở hữu và vốn vay) để tạo ra lợi nhuận. Một chỉ số ROA cao cho thấy doanh nghiệp đang vận hành rất hiệu quả.

Công thức tính ROA

ROA = (Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản) x 100%

Trong đó:

• Lợi nhuận sau thuế (Lợi nhuận ròng): Là khoản lợi nhuận cuối cùng của doanh nghiệp sau khi đã trừ đi tất cả các chi phí hoạt động và thuế thu nhập doanh nghiệp. Bạn có thể tìm thấy con số này trên Báo cáo kết quả kinh doanh.
• Tổng tài sản: Là toàn bộ giá trị tài sản của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định, bao gồm cả tài sản ngắn hạn và dài hạn. Con số này được ghi nhận trên Bảng cân đối kế toán. Để có kết quả chính xác hơn, nhiều nhà phân tích thường sử dụng "Tổng tài sản trung bình" bằng cách lấy trung bình cộng của tổng tài sản đầu kỳ và cuối kỳ.

>> Xem thêm: Cơ cấu vốn (capital structure) là gì?

Ví dụ:

Để dễ hình dung hơn, chúng ta hãy cùng xem xét một ví dụ thực tế. Giả sử có hai công ty A và B hoạt động trong cùng một ngành với các số liệu tài chính như sau:

• Công ty A: Lợi nhuận sau thuế là 10 tỷ đồng, Tổng tài sản là 100 tỷ đồng.
• Công ty B: Lợi nhuận sau thuế là 10 tỷ đồng, Tổng tài sản là 50 tỷ đồng.

Áp dụng công thức tính ROA:

• ROA của công ty A = (10 / 100) * 100% = 10%
• ROA của công ty B = (10 / 50) * 100% = 20%

Qua ví dụ trên, có thể thấy rằng mặc dù cả hai công ty đều tạo ra cùng một mức lợi nhuận là 10 tỷ đồng, nhưng công ty B có chỉ số ROA cao hơn hẳn (20% so với 10%). Điều này chứng tỏ công ty B đang sử dụng tài sản của mình hiệu quả hơn gấp đôi so với công ty A để tạo ra lợi nhuận.

Ý nghĩa của chỉ số ROA

Chỉ số ROA không chỉ là một con số khô khan trên báo cáo tài chính mà nó còn mang nhiều ý nghĩa quan trọng, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho cả nhà quản trị và nhà đầu tư.

• Đối với nhà quản trị doanh nghiệp: ROA là công cụ đắc lực để đánh giá hiệu quả của các chiến lược kinh doanh và hoạt động quản lý tài sản. Một chỉ số ROA ổn định và tăng trưởng qua các năm cho thấy ban lãnh đạo đang đi đúng hướng trong việc tối ưu hóa nguồn lực. Ngược lại, ROA thấp có thể là tín hiệu cảnh báo về việc quản lý tài sản kém hiệu quả, chi phí vận hành cao hoặc các khoản đầu tư không sinh lời.
• Đối với nhà đầu tư: ROA là một trong những tiêu chí quan trọng để sàng lọc và lựa chọn cổ phiếu tiềm năng. Một doanh nghiệp có chỉ số ROA cao và bền vững thường là một dấu hiệu của một công ty có lợi thế cạnh tranh, hoạt động hiệu quả và có khả năng tạo ra lợi nhuận tốt trong dài hạn. Việc so sánh ROA giữa các công ty trong cùng ngành giúp nhà đầu tư nhận diện được đâu là doanh nghiệp vượt trội.

Chỉ số ROA bao nhiêu là tốt?

Một câu hỏi mà rất nhiều người quan tâm là "chỉ số ROA bao nhiêu là tốt?". Không có một con số tuyệt đối nào được coi là "tốt" cho mọi doanh nghiệp, vì nó phụ thuộc rất nhiều vào đặc thù của từng ngành kinh doanh.

• Bối cảnh ngành: Các ngành thâm dụng vốn như sản xuất, bất động sản, hay hàng không thường có tổng tài sản rất lớn, do đó chỉ số ROA của họ thường sẽ thấp hơn so với các ngành dịch vụ, công nghệ, nơi không đòi hỏi nhiều vốn đầu tư vào tài sản cố định.
• So sánh với trung bình ngành: Một phương pháp hiệu quả để đánh giá là so sánh ROA của một công ty với mức trung bình của ngành đó. Nếu ROA của công ty cao hơn mức trung bình ngành, đó là một dấu hiệu tích cực cho thấy công ty đang hoạt động hiệu quả hơn các đối thủ cạnh tranh.
• Xu hướng theo thời gian: Việc phân tích xu hướng ROA của chính doanh nghiệp qua nhiều năm cũng rất quan trọng. Một chỉ số ROA có xu hướng tăng trưởng ổn định cho thấy hiệu quả sử dụng tài sản của công ty đang ngày càng được cải thiện.

Tuy nhiên, theo một số tiêu chuẩn chung, một chỉ số ROA trên 5% thường được xem là tốt, và trên 20% được coi là xuất sắc. Một số nhà đầu tư có thể tìm kiếm các doanh nghiệp duy trì ROA trên 7.5% - 10% trong ít nhất 3 năm liên tiếp.

So sánh ROA và ROE

Trong phân tích tài chính, bên cạnh ROA, ROE (Return on Equity - Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) cũng là một chỉ số cực kỳ quan trọng. Việc hiểu rõ mối quan hệ và sự khác biệt giữa hai chỉ số này sẽ giúp nhà đầu tư có cái nhìn toàn diện hơn.

Mối quan hệ giữa ROA và ROE phản ánh mức độ doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính. Nếu ROE cao hơn đáng kể so với ROA, điều đó cho thấy công ty đang sử dụng vốn vay để gia tăng lợi nhuận cho cổ đông. Tuy nhiên, điều này cũng đi kèm với rủi ro tài chính cao hơn.

Ứng dụng ROA để so sánh và lựa chọn cổ phiếu tiềm năng

Chỉ số ROA là một công cụ không thể thiếu trong bộ công cụ của nhà đầu tư khi phân tích và lựa chọn cổ phiếu. Bằng cách so sánh chỉ số ROA của các công ty trong cùng một ngành, nhà đầu tư có thể nhanh chóng xác định được những doanh nghiệp có hiệu quả hoạt động vượt trội.

Một công ty với chỉ số ROA cao và ổn định qua nhiều năm thường cho thấy ban lãnh đạo có năng lực quản lý tốt và doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững. Tuy nhiên, với kinh nghiệm hỗ trợ tư vấn đầu tư chứng khoán nhiều khách hàng tại DSC, chúng tôi nhận thấy rằng nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào một chỉ số duy nhất. Để có một quyết định đầu tư sáng suốt, cần kết hợp phân tích ROA với các chỉ số tài chính khác như ROE, ROS, P/E, và xem xét các yếu tố vĩ mô cũng như tiềm năng tăng trưởng của ngành.

Kết luận

Tóm lại, chỉ số ROA là một công cụ quan trọng giúp đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp và đo lường khả năng tạo ra lợi nhuận. Việc theo dõi ROA qua các kỳ và so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành giúp nhà đầu tư nhận diện những công ty vận hành hiệu quả và có tiềm năng tăng trưởng. Tuy nhiên, để đưa ra quyết định đầu tư chính xác, ROA cần được kết hợp với các chỉ số tài chính khác như ROE, P/E, ROS và các yếu tố vĩ mô. DSC khuyến nghị nhà đầu tư sử dụng ROA như một phần trong bộ công cụ phân tích toàn diện nhằm tối ưu hóa hiệu quả đầu tư dài hạn.