Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên và phi ngẫu nhiên của giá

Các cuộc tranh luận giữa hai trường phái Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên (Random Walk) và Non-random walk có vẻ sẽ khó có hồi kết. Tiêu biểu cho 2 trường phái này chính là 2 cuốn sách đối trọng với nhau.  

Cuốn "A Random Walk Down Wall Street" tác giả bởi Burton Malkiel,1973 chứng minh rằng biến động giá phần lớn là ngẫu nhiên và các nhà đầu tư không thể vượt trội hơn các chỉ số chính. Ngược lại, A "Non-random Walk Down Wall Street" (2001) đưa ra lập luận phản bác với đại ý rằng mọi bước đi đều có thể dự đoán. Từ đây, cuộc chiến giữa hai trường phái bắt đầu!

Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên của giá (Random walk theory)

Lý thuyết bước đi ngẫu nhiên do nhà kinh tế học Burton Malkiel đề xuất, khẳng định rằng biến động giá chứng khoán diễn ra ngẫu nhiên và không thể dự đoán.

Theo lý thuyết này, giá cổ phiếu phản ánh đầy đủ mọi thông tin đã biết trên thị trường, bao gồm thu nhập, kỳ vọng tăng trưởng và cổ tức. Giá chỉ thay đổi khi xuất hiện thông tin mới, và thông tin mới xuất hiện ngẫu nhiên, không theo quy luật nào.

Do đó, việc áp dụng phân tích cơ bản hoặc phân tích kỹ thuật để dự đoán giá cổ phiếu là không hiệu quả. Nhà đầu tư không thể đạt hiệu suất vượt trội so với thị trường một cách nhất quán.

>> Xem thêm: Top 10 cuốn sách đầu tư chứng khoán phải đọc

Lý thuyết bước đi phi ngẫu nhiên của giá (Non-Random walk theory)

Lý thuyết bước đi phi ngẫu nhiên phản bác quan điểm giá cổ phiếu biến động hoàn toàn ngẫu nhiên. Lý thuyết này khẳng định nhà đầu tư có thể phân tích thông tin từ biểu đồ giá để dự đoán xu hướng tương lai.

Năm 2000, giáo sư Andrew Lo công bố nghiên cứu "Nền tảng của phân tích kỹ thuật" trên Tạp chí Tài chính (Journal of Finance), chứng minh bằng thực nghiệm rằng biến động giá chứng khoán có quy luật nhất định và có thể dự đoán được.

Theo lý thuyết này, biểu đồ giá chứa đựng thông tin có giá trị. Nhà đầu tư sử dụng phân tích kỹ thuật và công cụ kinh tế lượng để nhận diện xu hướng giá và đưa ra quyết định giao dịch.

Hướng dẫn giao dịch theo xu hướng dựa trên lý thuyết Bước đi phi ngẫu nhiên

Theo dõi thị trường đủ lâu, việc nhìn ra xu hướng dài hạn giúp NĐT nắm giữ hay tránh được việc gồng lỗ trong thời gian dài. Xu hướng chứng khoán có thể thay đổi bất cứ lúc nào; đặc biệt trong giai đoạn giao thoa xu hướng, trạng thái biến động gây khó dễ khi xu hướng xu được xác định. 

Ở bất kỳ thời điểm nào, chỉ số chứng khoán, nhóm ngành, tỷ giá, giá hàng hóa đều có vận động riêng của nó (tăng, giảm, đi ngang); vấn đề của chúng ta là tìm ra xu hướng đó và đi theo nó. Biểu đồ dưới đây cho thấy một số cổ phiếu riêng lẻ với các tín hiệu và xu hướng rõ ràng. Việc xác định một mô hình 2 đỉnh hoặc vai đầu vai đơn giản trên cổ phiếu HPG và bán kịp thời sẽ tránh được rất nhiều mất mát. 

Sau xu hướng tăng dài hạn kéo dài từ năm 2020, diễn biến giá cổ phiếu thép HPG xuất hiện tín hiệu đảo chiều xu hướng dài hạn. Có thể thấy, quá trình phân phối (mô hình VĐV) hình thành từ tháng 5/2021 đến tháng 5/2022. Áp lực giảm điểm sau đó chứng khiến biên độ giảm hơn 60% (tính từ đường hỗ trợ “viền cổ”). Tổng quan, thị trường tài chính biểu hiện cả khía cạnh ngẫu nhiên và phi ngẫu nhiên. Cổ phiếu đôi khi có xu hướng và phản ứng tốt với các mẫu hoặc chỉ báo; ngược lại, đôi khi cổ phiếu giao dịch không ổn định và bỏ qua các thiết lập mô hình hoặc tín hiệu chỉ báo. 

>> Xem thêm: Đầu tư giá trị là gì? Chiến lược đầu tư giá trị phù hợp với nhà đầu tư nào?

Một chuyên gia phân tích kỹ thuật phải có khả năng thích ứng cao trong môi trường đầu tư thay đổi và luôn đưa ra chiến lược phòng vệ. Việc đánh bại thị trường không phải là điều dễ dàng và cũng không phải là điều dễ dàng để duy trì. Phương pháp hoạt động ngày hôm nay không có nghĩa là nó sẽ hoạt động tốt vào ngày mai. “Bạn càng mang lại nhiều sự sáng tạo cho quá trình đầu tư, thì nó sẽ càng xứng đáng. Tuy nhiên, cách duy nhất để duy trì thành công liên tục là liên tục đổi mới. Điều đó giống nhau trong tất cả các nỗ lực. Cách duy nhất để tiếp tục kiếm tiền, tiếp tục phát triển và giữ cho tỷ suất lợi nhuận của bạn ổn định là liên tục đưa ra những ý tưởng mới”.