Kiến thức

M&A là gì? Vai trò và cách định giá cổ phiếu M&A

Trong chiến lược tăng trưởng của doanh nghiệp, M&A (Mua lại và Sáp nhập) là con đường ngắn nhất để bứt phá quy mô. Đối với nhà đầu tư chứng khoán, thông tin về một thương vụ M&A thường là "ngòi nổ" cho những đợt tăng giá phi mã. Tại Chứng khoán DSC, chúng tôi coi việc phân tích M&A là một phần không thể thiếu trong quản trị danh mục. Bài viết dưới đây sẽ đi sâu vào mọi khía cạnh của M&A dưới góc nhìn tài chính thực chiến.

M&A là gì?

M&A là viết tắt của Mergers (Sáp nhập) và Acquisitions (Mua lại). Đây là hoạt động giành quyền kiểm soát một doanh nghiệp thông qua việc sở hữu một phần hoặc toàn bộ vốn góp, cổ phần.

Sáp nhập (Merger): Hai doanh nghiệp (thường có quy mô tương đương) hợp nhất để tạo ra một thực thể mới. Cổ đông của các bên sẽ hoán đổi cổ phiếu cũ lấy cổ phiếu của công ty mới theo một tỷ lệ nhất định (Share Swap).
Mua lại (Acquisition): Một doanh nghiệp (Bên mua) thâu tóm lượng cổ phần chi phối của doanh nghiệp khác (Bên mục tiêu). Sau thương vụ, doanh nghiệp bị mua trở thành công ty con hoặc bị sát nhập hoàn toàn vào bộ máy của bên mua.

Góc nhìn đầu tư: Trong một thương vụ mua lại, bên mua thường phải chi trả một khoản Premium (giá chênh lệch) cao hơn từ 20% - 50% so với thị giá cổ phiếu hiện tại để thuyết phục các cổ đông lớn thoái vốn. Đây chính là động lực đẩy giá cổ phiếu tăng vọt trên sàn.

Tại sao M&A lại tạo ra "sóng" tăng trưởng cho cổ phiếu?

Doanh nghiệp thực hiện M&A không chỉ để lấy quy mô, mà để đạt được các mục tiêu tài chính mà việc tăng trưởng tự thân (Organic Growth) khó làm được:

Tăng trưởng "Phi hữu cơ" (Inorganic Growth): Thay vì mất nhiều năm để xây dựng nhà máy hay hệ thống phân phối, doanh nghiệp chọn M&A để sở hữu ngay lập tức kết quả đó. Điều này giúp doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng đột biến trong kỳ báo cáo tiếp theo.
Sức mạnh tổng hợp (Synergy): Khi hai công ty hợp nhất, chi phí vận hành thường giảm đáng kể nhờ cắt giảm các bộ phận chồng chéo (kế toán, nhân sự, marketing) và tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Sức mạnh tổng hợp giúp biên lợi nhuận cải thiện, làm tăng chỉ số EPS (Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu).
Chiếm lĩnh quyền lực thị trường: M&A giúp giảm số lượng đối thủ cạnh tranh, cho phép doanh nghiệp sau sáp nhập có quyền năng lớn hơn trong việc ấn định giá (Price Maker) thay vì phải chạy đua giảm giá.

Các hình thức M&A chiến lược nhà đầu tư cần biết

Tùy vào mục tiêu, mỗi hình thức M&A sẽ có tác động khác nhau đến cổ phiếu:

M&A theo chiều ngang (Horizontal): Sáp nhập giữa các đối thủ trong cùng ngành. Hình thức này giúp gia tăng thị phần nhanh nhất. (Ví dụ: Ngân hàng A sáp nhập Ngân hàng B).
M&A theo chiều dọc (Vertical): Sáp nhập doanh nghiệp ở các giai đoạn khác nhau trong cùng chuỗi giá trị (Ví dụ: Công ty dệt may mua lại nhà máy sợi). Điều này giúp ổn định chi phí đầu vào và kiểm soát chất lượng.
M&A kết hợp (Conglomerate): Thâu tóm doanh nghiệp ở lĩnh vực hoàn toàn khác để hình thành tập đoàn đa ngành. Hình thức này giúp doanh nghiệp phân tán rủi ro khi ngành kinh doanh chính gặp khó khăn.

Các hình thức M&A chiến lược nhà đầu tư cần biết

Cách định giá thương vụ M&A

Để biết một thương vụ M&A là "tin mừng" hay "tin xấu", các chuyên gia tại DSC thường đánh giá qua 4 phương pháp định giá sau:

Hệ số P/E (Price-to-Earnings): So sánh giá mua với lợi nhuận. Nếu bên mua có P/E cao thâu tóm doanh nghiệp mục tiêu có P/E thấp, giá trị EPS của cổ đông bên mua sẽ được gia tăng đáng kể.
Tỷ suất EV/EBITDA: Đây là thước đo tiêu chuẩn trong M&A quốc tế vì nó phản ánh giá trị doanh nghiệp mà không bị ảnh hưởng bởi cấu trúc vốn (nợ) hay chính sách thuế. Nếu giá trị thương vụ thấp hơn mức trung bình ngành, đó là một thương vụ "hời".
Phương pháp tài sản ròng (P/B): Đặc biệt hiệu quả khi định giá các công ty mục tiêu sở hữu quỹ đất lớn nhưng chưa khai thác hết giá trị. Nhà đầu tư thường săn đón các cổ phiếu có giá trị sổ sách cao hơn nhiều so với thị giá trước khi M&A xảy ra.
Chiết khấu dòng tiền (DCF): Xác định giá trị hiện tại của doanh nghiệp dựa trên dòng tiền dự kiến trong tương lai. Đây là cơ sở để bên mua đưa ra giá "Premium".

Những rủi ro cần lưu ý về M&A khi đầu tư

M&A không phải luôn là "màu hồng". Dưới đây là 1 số lưu ý về M&A nhà đầu tư cần quan tâm:

Áp lực nợ vay: Nhiều doanh nghiệp sử dụng quá nhiều đòn bẩy tài chính để đi thâu tóm. Nếu sau M&A doanh thu không như kỳ vọng, áp lực lãi vay có thể làm sụp đổ giá cổ phiếu.
Rủi ro tích hợp văn hóa: Khoảng 70% các thương vụ M&A thất bại do không hòa hợp được văn hóa doanh nghiệp và nhân sự chủ chốt rời đi.
Định giá quá cao (Overpayment): Nếu bên mua trả giá quá đắt, họ sẽ phải ghi nhận một khoản lỗ thế lợi thương mại (Goodwill impairment) trong tương lai, gây ảnh hưởng tiêu cực đến báo cáo tài chính.

Đầu tư thông minh và đón đầu M&A cùng Chứng khoán DSC

Các thương vụ M&A luôn chứa đựng sự phức tạp về số liệu và rủi ro về tin đồn. Để trở thành nhà đầu tư chiến thắng, bạn cần một đối tác có khả năng bóc tách vĩ mô và vi mô một cách sắc bén.

Đồng hành cùng Chứng khoán DSC, bạn nhận được gì?

Báo cáo phân tích chuyên sâu: Chúng tôi theo sát các doanh nghiệp có lượng tiền mặt lớn, quỹ đất "sạch" hoặc đang trong quá trình tái cấu trúc – những đối tượng tiềm năng nhất của M&A.
Nhận định thị trường thực chiến: Giúp bạn phân biệt đâu là thương vụ M&A tạo ra giá trị thực, đâu là các đợt "làm giá" cổ phiếu theo tin đồn.
Nền tảng công nghệ vượt trội: App DSC Trading giúp bạn theo dõi sát sao biến động dòng tiền từ các nhà đầu tư tổ chức và khối ngoại – những người thường biết trước các game M&A lớn.

Mở tài khoản chứng khoán tại DSC ngay hôm nay để không bỏ lỡ cơ hội:

eKYC 100% Online: Mở tài khoản chỉ trong 3 phút, giao dịch được ngay.
Tư vấn 1:1: Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn về chiến lược đầu tư và pháp lý thuế.
Hệ sinh thái thông tin: Tiếp cận các bản tin vĩ mô, báo cáo ngành và khuyến nghị cổ phiếu tiềm năng.

Kết luận

M&A là một chiến lược mạnh mẽ giúp thay đổi vị thế doanh nghiệp. Việc hiểu rõ M&A là gì và cách nó vận hành trên sàn chứng khoán sẽ giúp bạn nâng tầm tư duy đầu tư. Hãy để DSC cùng bạn phân tích, đánh giá và hiện thực hóa lợi nhuận từ những thương vụ tỷ USD này!

>> Tài liệu tham khảo: