CASA là gì? Ý nghĩa và ứng dụng CASA trong phân tích đầu tư

Cuộc đua CASA (tiền gửi không kỳ hạn) giữa các ông lớn như MB, Techcombank hay Vietcombank chưa bao giờ hạ nhiệt. Với nhà đầu tư chứng khoán, CASA không chỉ là một thuật ngữ kỹ thuật mà là vũ khí quyết định biên lợi nhuận (NIM) và sức mạnh cạnh tranh của một ngân hàng.

Vậy CASA là gì và tại sao chỉ số này lại trực tiếp tác động đến giá cổ phiếu ngân hàng trên sàn chứng khoán? DSC sẽ giúp bạn bóc tách chi tiết trong bài viết dưới đây.

CASA là gì?

CASA là viết tắt của Current Account Savings Account, dịch sang tiếng Việt là Tài khoản thanh toán và Tiết kiệm không kỳ hạn.

Để dễ hiểu hơn, hãy nhìn vào ứng dụng ngân hàng trên điện thoại của bạn. Số dư tiền mặt bạn để sẵn trong tài khoản để chuyển khoản, quẹt thẻ hay thanh toán hóa đơn hàng ngày chính là tiền gửi CASA của ngân hàng.

3 đặc điểm nổi bật của loại tiền gửi này bao gồm:

• Tính thanh khoản tuyệt đối: Bạn có thể rút tiền mặt hoặc chuyển khoản 24/7 mà không cần thông báo trước.
• Chi phí vốn cực thấp: Ngân hàng chỉ phải trả lãi suất rất thấp cho khoản tiền này (thường từ 0,1% đến 0,5%/năm). Đây chính là nguồn vốn rẻ quý giá giúp ngân hàng tối ưu lợi nhuận.
• Tính linh hoạt: Khách hàng không bị ràng buộc về thời gian gửi, có thể nạp thêm hoặc rút bớt bất kỳ lúc nào.

>> Xem thêm: Hướng dẫn sử dụng NIM để đánh giá tiềm năng cổ phiếu ngành ngân hàng

Cách tính chỉ số CASA chuẩn xác

Trong báo cáo tài chính, nhà đầu tư có thể tự tính toán tỷ lệ CASA dựa trên công thức sau:

• Tỷ lệ CASA = (Tiền gửi không kỳ hạn + Tiền ký quỹ) / (Tổng tiền gửi khách hàng + Phát hành giấy tờ có giá)

Trong đó:

• Tiền gửi không kỳ hạn: Khoản tiền nằm trong tài khoản thanh toán của cá nhân và doanh nghiệp.
• Tiền ký quỹ: Khoản tiền khách hàng nộp vào để đảm bảo nghĩa vụ (như mở L/C, bảo lãnh).
• Tổng nguồn vốn huy động: Bao gồm cả tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn và các loại chứng chỉ tiền gửi đắt đỏ khác.

CASA như thế nào là tốt?

Chỉ số CASA cao luôn là một tín hiệu tích cực đối với ngân hàng, thể hiện khả năng huy động vốn chi phí thấp hiệu quả. Tuy nhiên, mức độ "tốt" và tầm quan trọng của chỉ số này không hoàn toàn đồng nhất giữa các tổ chức tài chính mà phụ thuộc vào những yếu tố đặc thù:

• Quy mô ngân hàng: Một ngân hàng lớn thường sở hữu danh mục nguồn vốn rộng và đa dạng hơn. Mặc dù CASA cao vẫn là một lợi thế đáng kể, nhưng nó có thể không phải là yếu tố duy nhất hay quyết định mức độ an toàn và hiệu quả bằng các ngân hàng có quy mô nhỏ hơn, nơi chỉ số CASA có thể ảnh hưởng sâu sắc hơn đến khả năng cạnh tranh và ổn định nguồn vốn của họ.
• Mô hình kinh doanh: Các ngân hàng có chiến lược tập trung mạnh vào dịch vụ thanh toán, ngân hàng bán lẻ hoặc phát triển các nền tảng kỹ thuật số tiên tiến thường có chỉ số CASA cao hơn đáng kể. Điều này khác biệt so với các ngân hàng chủ yếu tập trung vào cho vay doanh nghiệp lớn, ngân hàng đầu tư hoặc quản lý tài sản, nơi cơ cấu nguồn vốn có thể ít phụ thuộc vào tiền gửi CASA hơn.

Chỉ số CASA dù quan trọng nhưng không phải là yếu tố độc lập hay duy nhất để đánh giá toàn diện hiệu quả hoạt động của một ngân hàng. Để có cái nhìn đầy đủ và chính xác, việc phân tích CASA cần được kết hợp với các chỉ số tài chính quan trọng khác như ROA, ROE, NIM,... Đồng thời, mức độ "tốt" của CASA cần được phân tích trong bối cảnh cụ thể về ngành nghề, quy mô và chiến lược phát triển của từng ngân hàng.

Tại sao tỷ lệ CASA là chỉ số quan trọng trong phân tích cổ phiếu ngân hàng?

CASA không chỉ là một chỉ số tĩnh. Đây là biến số động quyết định định giá cổ phiếu thông qua hai cơ chế tài chính cốt lõi:

CASA là chìa khóa để nới rộng biên lợi nhuận (NIM)

CASA đóng vai trò là biến số đầu vào quan trọng nhất để tối ưu giá vốn. Vì ngân hàng chỉ phải trả lãi suất cực thấp (0,1–0,5%/năm) cho nguồn tiền này, nên tỷ lệ CASA càng cao, biên lãi ròng (NIM) càng lớn. Đây chính là động lực sống còn giúp ngân hàng duy trì lợi nhuận ròng bền vững ngay cả khi thị trường lãi suất biến động.

CASA là thước đo để thị trường định giá cao cổ phiếu (P/B)

Trong đầu tư, chỉ số P/B cho biết bạn đang trả bao nhiêu tiền để sở hữu một đồng tài sản của ngân hàng. CASA chính là biến số quyết định việc thị trường có chấp nhận trả mức giá đắt hơn (Premium) cho cổ phiếu đó hay không.

Hãy tưởng tượng như việc bạn đi mua xe:

• Ngân hàng CASA thấp: Giống như một chiếc xe hao xăng, mỗi km bạn đi đều tốn nhiều chi phí vốn. Do đó, nhà đầu tư chỉ muốn mua cổ phiếu này với giá rẻ (P/B thấp).
• Ngân hàng CASA cao (như MBB, TCB): Giống như một chiếc xe điện cực kỳ tiết kiệm năng lượng. Dù giá mua (P/B) có thể cao hơn một chút, nhưng về lâu dài, nó tạo ra lợi nhuận lớn nhờ chi phí vận hành (giá vốn rẻ) cực thấp. Nhà đầu tư thông minh chấp nhận trả thêm tiền cho năng lực sinh lời bền vững này.

So sánh chỉ số CASA và triển vọng định giá

Dưới đây là phân tích của đội ngũ DSC về mối tương quan giữa CASA và tiềm năng giá cổ phiếu:

Nguồn: DSC Tổng hợp

Chiến lược soi cổ phiếu ngân hàng qua chỉ số CASA cho F0

Nếu bạn là nhà đầu tư mới, hãy áp dụng 3 nguyên tắc sau trước khi xuống tiền:

• Nhìn vào xu hướng, không chỉ nhìn con số: Một ngân hàng có CASA 30% nhưng đang giảm dần qua 3 quý liên tiếp là một dấu hiệu cảnh báo (Red Flag). Có thể khách hàng đang rút tiền để chuyển sang kênh đầu tư khác hoặc App ngân hàng đó đang bị đối thủ vượt mặt.
• CASA kết hợp với chất lượng tài sản (NPL): CASA cao nhưng nợ xấu (NPL) cũng cao thì lợi nhuận từ vốn rẻ sẽ bị "nuốt chửng" bởi chi phí trích lập dự phòng. Hãy chọn ngân hàng có CASA tăng và nợ xấu kiểm soát tốt.
• Định giá tương quan: So sánh tỷ lệ CASA của ngân hàng với các đối thủ cùng quy mô. Nếu ngân hàng A có CASA cao tương đương ngân hàng B nhưng P/B lại thấp hơn đáng kể, đó có thể là một cơ hội đầu tư bị định giá thấp.

Kết luận

Chỉ số CASA là chìa khóa mở ra bức tranh lợi nhuận thực sự của một ngân hàng. Với nhà đầu tư chứng khoán, theo dõi biến động CASA giúp bạn nhận diện sớm những doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững và tiềm năng tăng trưởng định giá trong tương lai.

Bạn đang băn khoăn liệu tỷ lệ CASA hiện tại của MBB hay TCB đã phản ánh hết vào giá cổ phiếu? Hãy mở tài khoản chứng khoán và kết nối ngay với đội ngũ chuyên gia DSC qua dịch vụ Môi giới 1:1 để nhận báo cáo phân tích sâu và chiến lược giải ngân tối ưu nhất cho danh mục của bạn.