Chỉ báo Bollinger Band %B là gì? Cách sử dụng trong PTKT

Trong phân tích kỹ thuật, dải băng Bollinger là công cụ quen thuộc để đo lường biến động giá. Tuy nhiên, để định lượng một cách rõ ràng vị trí của giá so với các dải băng này, các nhà giao dịch thường sử dụng một công cụ phái sinh khác là chỉ báo Bollinger Band %B (thường viết tắt là %B).

Chỉ báo Bollinger Band %B là gì?

Chỉ báo %B giúp định lượng vị trí của giá của chứng khoán so với dải trên (Upper Band) và dải dưới (Lower Band) của dải Bollinger Band.

Để tránh các lỗi hiển thị trên website, công thức tính chỉ báo %B được biểu diễn đơn giản như sau:

• %B = (Giá hiện tại - Dải dưới) / (Dải trên - Dải dưới)

Dựa vào kết quả của công thức này, mối quan hệ giữa giá và dải Bollinger được chia thành 6 cấp độ cơ bản:

• %B dưới 0: Khi giá đóng cửa nằm dưới dải dưới (Lower Band).
• %B bằng 0: Khi giá đóng cửa nằm ngay tại dải dưới.
• %B trong khoảng từ 0 đến 0,5: Khi giá nằm giữa dải dưới và dải giữa (đường trung bình động SMA 20 ngày).
• %B trong khoảng 0,5 đến 1: Khi giá nằm giữa dải giữa (SMA 20 ngày) và dải trên.
• %B bằng 1: Khi giá nằm ngay tại dải trên.
• %B trên 1: Khi giá vượt ra ngoài dải trên (Upper Band).

Cách sử dụng chỉ báo Bollinger Band %B trong phân tích kỹ thuật

Xác định tín hiệu quá mua và quá bán

Chỉ báo %B có thể được sử dụng để nhận diện các trạng thái quá mua (overbought) và quá bán (oversold) của cổ phiếu. Tuy nhiên, tương tự như các chỉ báo dao động động lượng khác, tín hiệu này sẽ phát huy hiệu quả tốt hơn khi giao dịch thuận theo xu hướng chủ đạo:

• Tìm kiếm tín hiệu quá bán ngắn hạn khi xu hướng trung hạn là tăng.
• Tìm kiếm tín hiệu quá mua ngắn hạn khi xu hướng trung hạn là giảm.

Nói cách khác, nhà đầu tư nên ưu tiên tìm kiếm cơ hội tham gia ở các nhịp điều chỉnh (thoái lui) trong một xu hướng lớn. Việc xác định xu hướng chủ đạo của cổ phiếu là bắt buộc trước khi xem xét các tín hiệu từ %B.

Ví dụ thực tế với cổ phiếu PVD:

Biểu đồ phía dưới minh họa cổ phiếu PVD trong một xu hướng tăng mạnh. Đường %B đã chạm vào vùng quá bán vài lần, nhưng đây không phải là một tín hiệu bán (sell) mà chỉ là những nhịp điều chỉnh kỹ thuật ngắn hạn. Thực tế, giá cổ phiếu phần lớn thời gian di chuyển ở nửa trên của dải Bollinger (tương ứng %B > 0,5), củng cố vị thế của một xu hướng tăng giá mạnh mẽ.

Sau khi xác định xu hướng chính là tăng, chỉ báo %B di chuyển về mức 0 hoặc thấp hơn (giá chạm hoặc vượt xuống dưới dải dưới) sẽ được coi là tín hiệu quá bán. Đây là những vùng hỗ trợ động đáng lưu ý giúp nhà đầu tư tìm kiếm các điểm giải ngân mua mới với tỷ lệ rủi ro thấp trong một xu hướng tăng.

Xác nhận xu hướng bằng cách kết hợp %B và chỉ báo MFI

John Bollinger (cha đẻ của chỉ báo) đã xây dựng một hệ thống giao dịch theo xu hướng bằng cách kết hợp %B với Chỉ số Dòng tiền (MFI).

• Xu hướng tăng bắt đầu khi chỉ báo %B vượt trên 0,80 và chỉ số MFI (chu kỳ 10) vượt trên 80. Việc MFI vượt mốc 80 cho thấy dòng tiền đang đổ vào cổ phiếu mạnh mẽ.
• Xu hướng giảm bắt đầu khi chỉ báo %B dưới 0,20 và MFI (chu kỳ 10) dưới 20.

Trong biểu đồ trên của cổ phiếu PVD, xu hướng tăng giá thực tế đã khởi động từ tháng 8, tuy nhiên phải đến đầu tháng 9 thì sự kết hợp của %B và MFI mới đồng loạt xác nhận tín hiệu này.

Đối với các nhà giao dịch chú trọng tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận, tín hiệu này có thể xuất hiện hơi trễ và không phù hợp để mua đuổi trực tiếp. Mặc dù vậy, bạn hoàn toàn có thể sử dụng tín hiệu đồng pha này như một bộ lọc để xác định xu hướng chính, sau đó kiên nhẫn chờ các nhịp điều chỉnh đưa %B về vùng quá bán (dưới 0,2) để tìm kiếm điểm vào lệnh.

Ứng dụng chỉ báo %B hiệu quả cùng Chứng khoán DSC

Để thực hành và áp dụng hiệu quả chỉ báo %B cũng như các phương pháp phân tích kỹ thuật vào thực tế giao dịch, nhà đầu tư cần một nền tảng đồ thị mạnh mẽ và ổn định.

Hệ thống giao dịch trực tuyến của Công ty Cổ phần Chứng khoán DSC (DSC) tích hợp đầy đủ các công cụ biểu đồ chuyên sâu, cho phép bạn thiết lập nhanh chóng chỉ báo Bollinger Bands %B, MFI cùng hàng trăm chỉ báo kỹ thuật khác chỉ với vài thao tác đơn giản.

Bên cạnh nền tảng công nghệ hiện đại, đội ngũ chuyên gia tư vấn giàu kinh nghiệm của DSC luôn sẵn sàng đồng hành, cung cấp các báo cáo phân tích xu hướng thị trường định kỳ giúp nhà đầu tư đưa ra các quyết định giao dịch có cơ sở và quản trị rủi ro danh mục một cách bài bản.

Kết luận

Chỉ báo Bollinger Band %B là công cụ định lượng hỗ trợ đơn giản hóa việc theo dõi mối quan hệ giữa đường giá và dải Bollinger.

• Giá trị %B trên 0,80 cho thấy giá đang áp sát hoặc vượt ra ngoài dải trên, thể hiện sức mạnh giá tốt nhưng cũng cảnh báo trạng thái quá mua.
• Giá trị %B dưới 0,20 cho thấy giá đang lùi sâu về sát dải dưới, phản ánh áp lực bán mạnh nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội ở vùng quá bán.

Cũng như nhiều công cụ phân tích kỹ thuật khác, hiệu quả của %B phụ thuộc đáng kể vào việc nhận định đúng xu hướng chung của thị trường. Thay vì sử dụng độc lập, chỉ báo %B sẽ phát huy tối ưu vai trò khi được kết hợp hài hòa cùng các công cụ đo lường dòng tiền, khối lượng giao dịch hoặc các mô hình giá khác.