Ngày đáo hạn phái sinh là gì? Lịch đáo hạn và những lưu ý

Trong những năm gần đây, thị trường chứng khoán Việt Nam đón nhận làn sóng nhà đầu tư F0 vô cùng mạnh mẽ. Bên cạnh chứng khoán cơ sở, phái sinh trở thành "sân chơi" hấp dẫn nhờ khả năng sinh lời nhanh và giao dịch hai chiều. Tuy nhiên, thuật ngữ "ngày đáo hạn phái sinh" luôn là nỗi ám ảnh với không ít người vì những biến động khó lường.

Vậy ngày đáo hạn phái sinh là gì và bạn cần chuẩn bị gì cho thời điểm này? Hãy cùng DSC tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.

Ngày đáo hạn phái sinh là gì?

Ngày đáo hạn phái sinh (Expiration Date) là ngày hiệu lực cuối cùng của một hợp đồng phái sinh. Tại thời điểm này, hợp đồng sẽ hết hạn và không còn giá trị giao dịch trên bảng điện.

Tất cả các vị thế đang mở của tháng hiện tại sẽ được hệ thống tự động tất toán thành tiền mặt dựa trên chênh lệch giữa giá mua/bán và giá thanh toán cuối cùng. Sau ngày này, nhà đầu tư muốn tiếp tục giao dịch phải chuyển sang hợp đồng của tháng kế tiếp.

Lịch đáo hạn phái sinh tại Việt Nam

Khác với chứng khoán cơ sở có thể nắm giữ vô thời hạn, mỗi hợp đồng tương lai (Futures) đều có một "vòng đời" nhất định.

• Thời gian: Diễn ra vào ngày Thứ Năm thứ ba của tháng đáo hạn.
• Các tháng đáo hạn: Tại Việt Nam, luôn có 4 mã hợp đồng tương lai chỉ số VN30 được giao dịch, bao gồm: Tháng hiện tại, tháng kế tiếp và tháng cuối cùng của 2 quý gần nhất.
• Trường hợp đặc biệt: Nếu ngày thứ Năm đó trùng vào ngày nghỉ lễ, Tết, ngày đáo hạn sẽ được đẩy lên ngày giao dịch liền trước đó.

Dưới đây là bảng tổng hợp chi tiết lịch đáo hạn phái sinh (Hợp đồng tương lai chỉ số VN30) trong năm 2025 để nhà đầu tư tiện theo dõi:

Tại sao thị trường thường biến động "dữ dội" vào ngày đáo hạn?

Nếu để ý, bạn sẽ thấy vào phiên chiều (đặc biệt là phiên ATC) của ngày đáo hạn, chỉ số VN30 và VN-Index thường rung lắc rất mạnh. Nguyên nhân chủ yếu đến từ:

• Sự can thiệp của các "Tay to": Các nhà đầu tư tổ chức hoặc quỹ lớn thường nắm giữ vị thế phái sinh khổng lồ. Để đạt được lợi nhuận tối ưu, họ có thể tác động lên các cổ phiếu trụ trong rổ VN30 ở thị trường cơ sở để điều hướng chỉ số theo vị thế phái sinh của mình.
• Hoạt động Arbitrage: Các nhà đầu tư chuyên nghiệp tận dụng sự chênh lệch giá giữa thị trường phái sinh và cơ sở để tìm kiếm lợi nhuận không rủi ro, vô tình tạo ra áp lực mua/bán lớn.
• Tâm lý đóng vị thế ồ ạt: Nhiều nhà đầu tư cá nhân lo sợ rủi ro nên chọn cách đóng vị thế đồng loạt trước giờ đóng cửa, khiến thanh khoản và giá biến động mạnh.

Những lưu ý cho nhà đầu tư về ngày đáo hạn phái sinh

Để bảo vệ thành quả đầu tư và tối ưu lợi nhuận, bạn cần nằm lòng các nguyên tắc sau:

Quản lý vị thế chủ động

• Nếu muốn an toàn: Hãy chủ động đóng vị thế trước ngày đáo hạn 1-2 ngày. Điều này giúp bạn tránh được những cú "giật" giá bất ngờ trong phiên ATC mà bạn không thể kiểm soát.
• Nếu muốn giữ vị thế dài hạn: Hãy thực hiện chiến lược Roll over – tức là đóng hợp đồng tháng hiện tại và mở lại vị thế tương tự ở hợp đồng tháng sau.

Theo dõi sát rổ chỉ số VN30

Vì giá thanh toán cuối cùng của phái sinh được tính dựa trên giá đóng cửa của rổ VN30, nên diễn biến của các cổ phiếu "vốn hóa lớn" như VHM, VIC, VCB, HPG... sẽ là kim chỉ nam cho bạn trong ngày này.

Đừng quên đặt lệnh dừng lỗ (Stop-loss)

Biến động ngày đáo hạn có thể làm tài khoản của bạn thay đổi rất nhanh. Việc đặt lệnh dừng lỗ tự động là cách duy nhất để bảo vệ nguồn vốn trước khi quá muộn.

Lời kết

Ngày đáo hạn phái sinh là một yếu tố then chốt ảnh hưởng đến cả thị trường phái sinh lẫn cơ sở. Hiểu rõ quy luật và có chiến lược quản trị rủi ro chặt chẽ sẽ giúp bạn đứng vững giữa những đợt sóng lớn.

Hãy tiếp tục theo dõi DSC để cập nhật những kiến thức chứng khoán thực chiến và chính xác nhất!

Giải đáp thắc mắc thường gặp về ngày đáo hạn phái sinh

Ngày đáo hạn thị trường thường giảm điểm đúng không?

Không hẳn. Thị trường có thể tăng hoặc giảm tùy thuộc vào vị thế của phe áp đảo (Long hay Short). Tuy nhiên, thống kê lịch sử cho thấy xu hướng giảm thường diễn ra nhiều hơn do áp lực chốt lời, nhưng đây không phải là quy luật cố định.

Tôi không đóng vị thế vào ngày đáo hạn thì có mất tiền không?

Bạn không mất trắng, nhưng hệ thống sẽ tự động đóng vị thế của bạn theo giá đóng cửa phiên ATC. Kết quả lãi/lỗ sẽ được hạch toán vào tài khoản của bạn vào ngày hôm sau.