Cổ phiếu bị hủy niêm yết là gì? Nhà đầu tư phải làm sao?

Cổ phiếu bị hủy niêm yết là gì? Nguyên nhân hủy niêm yết bắt buộc và tự nguyện, ảnh hưởng đến nhà đầu tư, cách xử lý khi bị hủy niêm yết. Tìm hiểu đầy đủ trong bài viết dưới đây của DSC.

Cổ phiếu bị hủy niêm yết là gì?

Cổ phiếu bị hủy niêm yết (Delisted Stock) là thuật ngữ chỉ việc mã chứng khoán của một doanh nghiệp bị chấm dứt giao dịch trên các Sở Giao dịch Chứng khoán chính thức (HOSE hoặc HNX). Điều này xảy ra khi doanh nghiệp không còn đáp ứng đủ các tiêu chuẩn niêm yết khắt khe về tài chính, quản trị hoặc sự minh bạch thông tin theo quy định của pháp luật.

Theo quy định tại Nghị định 155/2020/NĐ-CP, cổ phiếu sẽ bị buộc rời sàn nếu rơi vào các trường hợp sau:

• Thua lỗ kéo dài: Doanh nghiệp có kết quả kinh doanh thua lỗ trong 03 năm liên tiếp hoặc tổng số lỗ lũy kế vượt quá số vốn điều lệ thực góp.
• Vi phạm công bố thông tin: Doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công bố thông tin (như chậm nộp Báo cáo tài chính quá thời hạn quy định) gây ảnh hưởng đến tính minh bạch của thị trường.
• Ý kiến kiểm toán: Tổ chức kiểm toán đưa ra ý kiến ngoại trừ đối với báo cáo tài chính năm trong 03 năm liên tiếp.
• Ngừng hoạt động: Doanh nghiệp ngừng hoặc bị đình chỉ hoạt động sản xuất kinh doanh chính từ 01 năm trở lên.

>> Xem thêm: Rủi ro doanh nghiệp trong đầu tư chứng khoán là gì?

Các trường hợp cổ phiếu bị hủy niêm yết

Dựa trên tính chất của quyết định, việc hủy niêm yết được phân loại thành hai nhóm chính:

• Hủy niêm yết bắt buộc (do cơ quan quản lý yêu cầu)
• Hủy niêm yết tự nguyện (do doanh nghiệp chủ động đề xuất).

Hủy niêm yết bắt buộc (Mandatory Delisting)

Đây là trường hợp cổ phiếu bị Sở Giao dịch Chứng khoán buộc phải rời sàn do không còn đáp ứng đủ các tiêu chuẩn niêm yết theo quy định tại Nghị định 155/2020/NĐ-CP.

Các nguyên nhân chính:

• Kết quả kinh doanh thua lỗ trong 03 năm liên tiếp hoặc lỗ lũy kế vượt quá vốn điều lệ thực góp.
• Vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công bố thông tin (như chậm nộp Báo cáo tài chính).
• Ngừng hoạt động sản xuất kinh doanh chính từ 01 năm trở lên.
• Kiểm toán từ chối cho ý kiến hoặc có ý kiến ngoại trừ đối với báo cáo tài chính trong 3 năm liên tiếp.

Ví dụ thực tế:

Điển hình là vụ việc gần 710 triệu cổ phiếu của Tập đoàn FLC bị hủy niêm yết bắt buộc trên sàn HOSE vào tháng 2/2023. Nguyên nhân do Tập đoàn này vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ công bố thông tin (không công bố BCTC kiểm toán năm 2021 và chưa có đơn vị kiểm toán cho BCTC năm 2022).

>> Tìm hiểu thêm: Cách mua cổ phiếu FLC

Hủy niêm yết tự nguyện (Voluntary Delisting)

Đây là trường hợp doanh nghiệp chủ động xin rút niêm yết để phục vụ các mục tiêu riêng (như tái cơ cấu, sáp nhập, tư nhân hóa hoặc tìm kiếm đối tác chiến lược).

Điều kiện thực hiện:

Quyết định hủy niêm yết tự nguyện chỉ được thông qua khi có sự chấp thuận của trên 50% số phiếu biểu quyết của các cổ đông không phải là cổ đông lớn. Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của các cổ đông nhỏ lẻ. Đồng thời, việc hủy niêm yết tự nguyện chỉ được thực hiện sau ít nhất 02 năm kể từ ngày niêm yết chính thức.

Ví dụ thực tế:

CTCP Xây dựng Hạ tầng CII (Mã: CEE) đã thực hiện hủy niêm yết tự nguyện trên sàn HOSE để chuyển sang giao dịch tại sàn UPCoM nhằm phù hợp với định hướng tái cơ cấu của công ty.

Lưu ý về việc Niêm yết lại:

Dù bị hủy niêm yết bắt buộc hay tự nguyện, sau tối thiểu 02 năm giao dịch trên hệ thống UPCoM, nếu doanh nghiệp khắc phục được các vi phạm và đáp ứng đủ các tiêu chuẩn tài chính, doanh nghiệp hoàn toàn có thể nộp hồ sơ đăng ký niêm yết lại trên sàn HOSE hoặc HNX.

Cổ phiếu bị hủy niêm yết có mất tiền không?

Cổ phiếu bị hủy niêm yết không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư mất tiền ngay lập tức. Bạn vẫn giữ quyền sở hữu hợp pháp đối với số cổ phiếu đó. Tuy nhiên, rủi ro lớn nằm ở chỗ giá trị cổ phiếu thường giảm mạnh và khả năng mua bán trở nên rất khó khăn.

Sau khi bị hủy niêm yết, cổ phiếu có thể được chuyển sang giao dịch trên UPCoM hoặc chỉ mua bán ngoài sàn. Ở những thị trường này, thanh khoản thường rất thấp, giá cổ phiếu dễ giảm sâu so với thời điểm còn niêm yết, thậm chí khó tìm được người mua. Mức độ thiệt hại thực tế của nhà đầu tư sẽ phụ thuộc vào tình hình tài chính và triển vọng hoạt động của doanh nghiệp sau khi bị hủy niêm yết.

Ảnh hưởng của cổ phiếu bị hủy niêm yết đối với nhà đầu tư

Cổ phiếu bị hủy niêm yết có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đối với nhà đầu tư, bao gồm:

• Lỗ vốn: Giá cổ phiếu bị hủy niêm yết thường giảm mạnh sau khi bị hủy niêm yết, khiến nhà đầu tư có thể bị lỗ vốn.
• Khó khăn trong giao dịch: Nhà đầu tư sẽ gặp khó khăn trong việc giao dịch cổ phiếu bị hủy niêm yết, vì cổ phiếu này không còn được giao dịch trên sàn giao dịch chứng khoán.
• Khả năng thu hồi vốn thấp: Nếu công ty cổ phần bị hủy niêm yết gặp khó khăn về tài chính, nhà đầu tư có thể gặp khó khăn trong việc thu hồi vốn.

Nhà đầu tư cần làm gì khi cổ phiếu bị hủy niêm yết

Khi cổ phiếu bị hủy niêm yết, nhà đầu tư cần lưu ý những điều sau:

• Theo dõi thông tin: Nhà đầu tư cần theo dõi thông tin về việc hủy niêm yết cổ phiếu của mình từ công ty cổ phần và Sở giao dịch chứng khoán.
• Quyết định phương án xử lý: Nhà đầu tư cần quyết định phương án xử lý cổ phiếu của mình, bao gồm:
• Giữ lại: Nhà đầu tư có thể giữ lại cổ phiếu bị hủy niêm yết để chờ giá cổ phiếu phục hồi.
• Bán ra: Nhà đầu tư có thể bán ra cổ phiếu bị hủy niêm yết để thu hồi vốn.
• Chuyển sang UPCOM: Nhà đầu tư có thể yêu cầu công ty cổ phần chuyển cổ phiếu sang UPCOM để tiếp tục giao dịch.

Kết luận

Cổ phiếu bị hủy niêm yết là rủi ro lớn nhà đầu tư cần lưu ý. Hủy niêm yết xảy ra qua 4 nguyên nhân: thua lỗ 3 năm liên tiếp, vi phạm công bố thông tin, ý kiến kiểm toán ngoại trừ, hoặc ngừng hoạt động. Nhà đầu tư cần theo dõi thông tin công ty, quyết định kịp thời (giữ, bán, hoặc chuyển UPCOM), và tìm hiểu tài chính doanh nghiệp trước đầu tư.