Cổ phiếu là gì? Thông tin chi tiết cho nhà đầu tư mới

Cổ phiếu là một loại tài sản tài chính được nhiều nhà đầu tư lựa chọn để đầu tư. Vậy cổ phiếu là gì? Có những loại cổ phiếu nào trên thị trường chứng khoán Việt Nam?

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về khái niệm cổ phiếu, các loại cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Việt Nam, quyền lợi của cổ đông và những rủi ro khi đầu tư cổ phiếu.

Cổ phiếu là gì? Đây là câu hỏi nền tảng mà bất kỳ ai muốn tham gia thị trường chứng khoán đều cần hiểu rõ. Về bản chất, cổ phiếu là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu một phần vốn trong công ty cổ phần, giúp nhà đầu tư vừa gia tăng tài sản vừa tham gia vào sự phát triển của doanh nghiệp.

Bài viết dưới đây của DSC sẽ giải thích chi tiết khái niệm cổ phiếu, phân loại, lợi ích và rủi ro khi đầu tư, cùng hướng dẫn cách mở tài khoản giao dịch đơn giản để bạn bắt đầu hành trình đầu tư ngay hôm nay.

Cổ phiếu là gì?

Cổ phiếu (Stock hoặc Share) là loại chứng khoán do công ty cổ phần phát hành, xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn của công ty đó. Khi mua cổ phiếu, bạn trở thành cổ đông — tức là đồng sở hữu doanh nghiệp, được hưởng cổ tức từ lợi nhuận và có quyền biểu quyết trong các quyết định quan trọng.

Tại Việt Nam, mệnh giá tiêu chuẩn của cổ phiếu niêm yết là 10.000 VNĐ. Ví dụ, một công ty có vốn điều lệ 5 tỷ đồng sẽ phát hành 500.000 cổ phiếu. Giá trị thực tế của cổ phiếu trên thị trường chứng khoán sẽ biến động theo kết quả kinh doanh của công ty và tâm lý nhà đầu tư.

Các quyền lợi của cổ đông

Cổ đông là chủ sở hữu của công ty, do đó họ có các quyền lợi sau:

• Quyền sở hữu: Cổ đông có quyền sở hữu một phần vốn cổ phần của công ty.
• Quyền biểu quyết: Cổ đông phổ thông có quyền biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông để quyết định các vấn đề quan trọng của công ty.
• Quyền nhận cổ tức: Cổ đông được hưởng cổ tức của công ty theo quy định của pháp luật và Điều lệ công ty.
• Quyền ưu tiên mua cổ phiếu mới: Cổ đông hiện hữu có quyền ưu tiên mua cổ phiếu mới phát hành của công ty.
• Quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của công ty: Cổ đông có quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của công ty thông qua các báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động kinh doanh,...

Phân loại loại cổ phiếu

Hiện nay, cổ phiếu được phân thành hai loại chính: cổ phiếu thường (cổ phiếu phổ thông) và cổ phiếu ưu đãi. Mỗi loại có đặc điểm và quyền lợi khác nhau, phù hợp với từng mục tiêu đầu tư.

Cổ phiếu thường (cổ phiếu phổ thông)

Cổ phiếu thường là loại bắt buộc phải có trong mọi công ty cổ phần. Cổ đông phổ thông được hưởng đầy đủ quyền lợi: tham dự và biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông, nhận cổ tức theo lợi nhuận công ty, tự do chuyển nhượng cổ phần, và được chia tài sản khi công ty giải thể.

Cổ phiếu ưu đãi

Cổ phiếu ưu đãi mang lại một số đặc quyền riêng nhưng thường đi kèm hạn chế về quyền biểu quyết. Loại này được chia thành ba dạng:

• Cổ phiếu ưu đãi cổ tức: Được trả cổ tức cao hơn cổ phiếu thường, nhưng không có quyền biểu quyết hay dự họp Đại hội đồng cổ đông.
• Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại: Được hoàn vốn góp theo yêu cầu hoặc điều kiện thỏa thuận trước, đổi lại không có quyền biểu quyết.
• Cổ phiếu ưu đãi biểu quyết: Có số phiếu biểu quyết nhiều hơn cổ phiếu thường, chỉ dành cho cổ đông sáng lập (trong 3 năm đầu) hoặc tổ chức được Chính phủ ủy quyền, không được tự do chuyển nhượng.

Lợi ích và rủi ro khi đầu tư cổ phiếu

Trước khi tham gia thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cần hiểu rõ cả lợi ích lẫn rủi ro của việc đầu tư cổ phiếu để đưa ra quyết định sáng suốt và xây dựng chiến lược phù hợp.

Lợi ích khi đầu tư cổ phiếu

• Tăng trưởng tài sản dài hạn: Cổ phiếu có tiềm năng tăng giá theo thời gian, đặc biệt khi doanh nghiệp phát triển tốt. Đây là kênh đầu tư giúp nhà đầu tư gia tăng giá trị tài sản hiệu quả hơn so với gửi tiết kiệm thông thường.
• Thu nhập từ cổ tức: Nhiều công ty niêm yết chia cổ tức định kỳ bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu cho cổ đông. Đây là nguồn thu nhập thụ động ổn định, đặc biệt hấp dẫn với nhà đầu tư dài hạn.
• Thanh khoản cao: Cổ phiếu niêm yết có thể mua bán dễ dàng trong giờ giao dịch trên các sàn chứng khoán, giúp nhà đầu tư linh hoạt chuyển đổi thành tiền mặt khi cần.
• Quyền tham gia quản trị: Cổ đông phổ thông được quyền biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông, góp tiếng nói vào các quyết định quan trọng và định hướng phát triển của doanh nghiệp.

Rủi ro khi đầu tư cổ phiếu

• Rủi ro biến động giá: Giá cổ phiếu có thể tăng giảm mạnh trong thời gian ngắn do tâm lý thị trường, tin tức hoặc các yếu tố khách quan. Nhà đầu tư có thể thua lỗ nếu bán ra khi giá xuống thấp.
• Rủi ro doanh nghiệp: Kết quả kinh doanh kém, quản trị yếu, hoặc các sự cố nội bộ như gian lận, nợ xấu đều tác động tiêu cực đến giá cổ phiếu và quyền lợi cổ đông.
• Rủi ro vĩ mô: Chính sách tiền tệ, lạm phát, lãi suất, biến động tỷ giá hay khủng hoảng kinh tế toàn cầu đều ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường chứng khoán nói chung.
• Rủi ro thanh khoản: Một số cổ phiếu có khối lượng giao dịch thấp khiến nhà đầu tư khó mua vào hoặc bán ra đúng giá mong muốn, đặc biệt trong giai đoạn thị trường biến động.

Kiến thức cơ bản về giao dịch cổ phiếu

Để tham gia thị trường chứng khoán hiệu quả, nhà đầu tư cần nắm vững các kiến thức cơ bản về giao dịch cổ phiếu bao gồm thời gian giao dịch, đơn vị khớp lệnh và cách đọc bảng giá.

Thời gian giao dịch

Thị trường chứng khoán Việt Nam hoạt động từ thứ Hai đến thứ Sáu hàng tuần, nghỉ các ngày lễ theo quy định. Thời gian giao dịch chứng khoán Việt Nam được chia thành hai phiên:

• Phiên sáng: 9h00 – 11h30
• Phiên chiều: 13h00 – 15h00

Nhà đầu tư cần đặt lệnh trong khung giờ này để đảm bảo lệnh được khớp trong phiên giao dịch.

Đơn vị giao dịch

Cả ba sàn giao dịch chính tại Việt Nam gồm HOSE, HNX và UPCoM đều áp dụng quy định thống nhất về đơn vị giao dịch:

• Lô chẵn: Tối thiểu 100 cổ phiếu và phải là bội số của 100. Đây là đơn vị giao dịch tiêu chuẩn, được khớp lệnh liên tục trên sàn.
• Lô lẻ: Từ 1 đến 99 cổ phiếu. Giao dịch lô lẻ thường có thanh khoản thấp hơn và được thực hiện qua hệ thống riêng.

>> Xem thêm: Giao dịch lô chẵn, lô lẻ là gì?

Ý nghĩa màu sắc

Bảng giá điện tử sử dụng màu sắc để giúp nhà đầu tư nhanh chóng nhận biết xu hướng giá:

• Màu vàng: Giá hiện tại bằng giá tham chiếu (không đổi so với phiên trước)
• Màu xanh lá: Giá tăng so với giá tham chiếu
• Màu đỏ: Giá giảm so với giá tham chiếu

>> Xem thêm: Ý nghĩa các màu trong chứng khoán

Ngoài ra, bảng giá còn hiển thị các thông tin quan trọng khác như giá khớp gần nhất, biên độ dao động trong phiên, khối lượng khớp lệnh và tổng khối lượng giao dịch. Nhà đầu tư nên theo dõi bảng giá trực tuyến từ các công ty chứng khoán uy tín để cập nhật diễn biến thị trường theo thời gian thực.

Các hình thức giao dịch cổ phiếu

Hiện nay, nhà đầu tư có thể thực hiện giao dịch cổ phiếu qua hai hình thức chính:

• Qua môi giới chứng khoán: Đặt lệnh trực tiếp thông qua nhân viên môi giới tại công ty chứng khoán. Phù hợp với nhà đầu tư mới cần tư vấn hoặc hỗ trợ.
• Giao dịch trực tuyến: Sử dụng ứng dụng hoặc nền tảng giao dịch do công ty chứng khoán cung cấp để tự đặt lệnh mua bán. Hình thức này ngày càng phổ biến nhờ tính tiện lợi, nhanh chóng và chủ động.

Tiêu chí chọn cổ phiếu tốt để đầu tư dài hạn

Lựa chọn cổ phiếu phù hợp là yếu tố quyết định thành công trong đầu tư dài hạn. Dưới đây là những tiêu chí quan trọng giúp nhà đầu tư nhận diện cổ phiếu tiềm năng và xây dựng danh mục đầu tư bền vững.

• Nền tảng tài chính vững chắc: Ưu tiên doanh nghiệp có lợi nhuận tăng trưởng ổn định qua nhiều năm, tỷ lệ nợ ở mức an toàn và dòng tiền hoạt động dương. Đây là nền móng cho sự phát triển lâu dài của công ty.
• Ngành nghề có tiềm năng tăng trưởng: Chọn cổ phiếu thuộc các ngành có triển vọng phát triển trong tương lai như công nghệ, y tế, năng lượng tái tạo, tiêu dùng thiết yếu hoặc hạ tầng. Xu hướng ngành thuận lợi sẽ hỗ trợ giá cổ phiếu tăng trưởng theo thời gian.
• Ban lãnh đạo uy tín và minh bạch: Đội ngũ điều hành có năng lực, tầm nhìn chiến lược rõ ràng và lịch sử quản trị minh bạch là yếu tố then chốt tạo niềm tin cho cổ đông. Nhà đầu tư nên tìm hiểu kỹ về ban lãnh đạo trước khi quyết định.
• Chính sách cổ tức ổn định: Doanh nghiệp duy trì chi trả cổ tức đều đặn cho thấy hoạt động kinh doanh hiệu quả và quan tâm đến quyền lợi cổ đông. Cổ tức cũng là nguồn thu nhập thụ động hấp dẫn cho nhà đầu tư dài hạn.
• Định giá cổ phiếu hợp lý: Sử dụng các chỉ số tài chính như P/E (giá trên lợi nhuận), P/B (giá trên giá trị sổ sách) và ROE (tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) để đánh giá mức giá hiện tại có phù hợp với giá trị thực của doanh nghiệp hay không.
• Lợi thế cạnh tranh bền vững: Những công ty sở hữu thương hiệu mạnh, công nghệ độc quyền, mạng lưới phân phối rộng khắp hoặc rào cản gia nhập ngành cao sẽ có khả năng duy trì vị thế và phát triển ổn định trong dài hạn.

Áp dụng đúng các tiêu chí chọn cổ phiếu trên giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận khi đầu tư cổ phiếu dài hạn.

Xem thêm: Cách chơi chứng khoán cho người mới bắt đầu

Mở tài khoản mua cổ phiếu online dễ dàng tại DSC

Để bắt đầu mua cổ phiếu, nhà đầu tư cần sở hữu một tài khoản chứng khoán tại công ty chứng khoán uy tín. DSC — công ty chứng khoán niêm yết trên HoSE với hơn 18 năm hoạt động — cung cấp mở tài khoản chứng khoán online hoàn toàn miễn phí qua ứng dụng DSC Trading.

Quy trình mở tài khoản tại DSC:

1. Tải ứng dụng DSC Trading trên App Store hoặc CH Play
2. Chọn "Đăng ký ngay" và nhập thông tin cá nhân (họ tên, số CCCD, email, số điện thoại)
3. Xác thực OTP qua tin nhắn điện thoại
4. Chọn số tài khoản và nhập mã môi giới (nếu có)
5. Kích hoạt tài khoản bằng cách quét mã QR và NFC trên CCCD gắn chip
6. Xác thực khuôn mặt và ký hợp đồng điện tử

Toàn bộ quy trình chỉ mất khoảng 5-10 phút. Sau khi hoàn tất, nhà đầu tư có thể nộp tiền và giao dịch ngay trên nền tảng DSC Trading với giao diện thân thiện, hỗ trợ đặt lệnh nhanh chóng và nhiều công cụ phân tích chuyên sâu.

Kết luận

Hiểu rõ cổ phiếu là gì chính là bước đầu tiên để xây dựng nền tảng đầu tư vững chắc. Cổ phiếu không chỉ là công cụ tài chính giúp gia tăng tài sản mà còn mang đến cơ hội tham gia vào sự phát triển của các doanh nghiệp hàng đầu. Tuy nhiên, đầu tư cổ phiếu luôn đi kèm rủi ro, đòi hỏi nhà đầu tư phải trang bị kiến thức, phân tích kỹ lưỡng và lựa chọn công ty chứng khoán uy tín để đồng hành.

Nếu bạn đã sẵn sàng bắt đầu hành trình đầu tư, hãy mở tài khoản tại DSC — công ty chứng khoán với phương châm "Đồng hành cùng Thành Công", được trang bị hệ sinh thái công nghệ hiện đại và đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp, sẵn sàng hỗ trợ bạn từng bước trên con đường chinh phục thị trường chứng khoán.

Một số câu hỏi thường gặp khi đầu tư cổ phiếu

Đầu tư cổ phiếu là gì?

Đầu tư cổ phiếu là việc bỏ vốn mua cổ phiếu trên thị trường chứng khoán nhằm kiếm lời từ chênh lệch giá hoặc cổ tức. Khi sở hữu cổ phiếu, bạn trở thành cổ đông và đồng sở hữu một phần doanh nghiệp đó.

Tuy nhiên, đầu tư cổ phiếu cũng đi kèm rủi ro do biến động giá và tình hình kinh doanh của công ty. Vì vậy, nhà đầu tư cần nghiên cứu kỹ về doanh nghiệp, ngành nghề và xu hướng thị trường trước khi ra quyết định.

Lợi nhuận của cổ phiếu đến từ đâu?

Nhà đầu tư cổ phiếu có thể thu lợi nhuận từ hai nguồn chính:

• Cổ tức: Phần lợi nhuận doanh nghiệp chia cho cổ đông định kỳ bằng tiền mặt hoặc cổ phiếu, tạo nguồn thu nhập thụ động ổn định.
• Chênh lệch giá: Khoản lãi khi bán cổ phiếu ở mức giá cao hơn giá mua vào. Đây là nguồn lợi nhuận chính của nhiều nhà đầu tư khi thị trường tăng trưởng.

cổ phần và cổ phiếu khác nhau như thế nào?

• Cổ phần là phần vốn điều lệ được chia nhỏ, xác định quyền sở hữu và quyền lợi của cổ đông trong công ty. Đây là khái niệm trừu tượng, không có hình thức vật lý.
• Cổ phiếu là chứng chỉ (giấy tờ hoặc điện tử) xác nhận quyền sở hữu cổ phần. Đây là công cụ giao dịch có tính thanh khoản cao, có thể mua bán tự do trên thị trường chứng khoán.

Nói đơn giản: cổ phần là "cái gốc" (phần vốn góp), còn cổ phiếu là "cái vỏ" (chứng nhận quyền sở hữu). Nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu để chứng minh họ sở hữu cổ phần trong doanh nghiệp.