FOMO là gì? Cách vượt qua FOMO trong đầu tư chứng khoán

Thị trường chứng khoán không chỉ là cuộc chơi của những con số mà còn là cuộc chiến tâm lý khốc liệt giữa lý trí và cảm xúc. 

Đã bao giờ bạn cảm thấy bồn chồn, lo lắng khi chứng kiến những mã cổ phiếu "tăng nóng" mà mình không sở hữu, hay vội vàng giải ngân bất chấp rủi ro chỉ vì sợ bị bỏ lại phía sau? Đó chính là biểu hiện rõ nét của hội chứng FOMO – một trong những "hố tử thần" khiến tài khoản của nhiều nhà đầu tư "bốc hơi" nhanh chóng. 

Vậy thực chất FOMO là gì, hội chứng này tác động như thế nào đến quyết định giao dịch và làm thế nào để giữ được "cái đầu lạnh" trước những biến động khó lường của bảng điện tử? Hãy cùng DSC giải mã chi tiết và tìm kiếm chiến lược vượt qua cái bẫy tâm lý này trong bài viết dưới đây.

FOMO là gì?

FOMO là viết tắt của cụm từ tiếng Anh "Fear of Missing Out", dịch sang tiếng Việt có nghĩa là hội chứng sợ bỏ lỡ. Về mặt khoa học, đây là một trạng thái tâm lý tiêu cực, khởi phát từ cảm giác lo âu và bồn chồn khi một cá nhân tin rằng những người xung quanh đang có được những trải nghiệm thú vị, những cơ hội béo bở hoặc lợi ích giá trị mà bản thân mình không được tham gia vào.

Nỗi sợ hãi bị "tụt hậu" hoặc trở thành người đứng ngoài cuộc trước những xu hướng chung tạo ra một áp lực vô hình lên hệ thần kinh. Trạng thái này khiến cá nhân luôn trong tình trạng cảnh giác, thường xuyên kiểm tra thông tin và dễ bị chi phối bởi hành động của đám đông. 

Thay vì dựa trên những phân tích khách quan và kế hoạch cá nhân, người mắc hội chứng FOMO có xu hướng hành động mang tính phản ứng, vội vàng với hy vọng "đuổi kịp" người khác, dù những quyết định đó đôi khi thiếu đi sự duy lý và tính bền vững.

>> Xem thêm: 

• Thiên kiến nhận thức là gì?
• Hiệu ứng đám đông là gì?

FOMO trong đầu tư chứng khoán là gì?

FOMO trong đầu tư chứng khoán là trạng thái tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội sinh lời khi thấy thị trường hoặc một mã cổ phiếu tăng trưởng mạnh. Nỗi sợ bị "bỏ lại phía sau" thúc đẩy nhà đầu tư phá vỡ kỷ luật để mua đuổi ở vùng giá cao (mua đỉnh) do áp lực từ đám đông và mong muốn làm giàu nhanh.

Hệ quả thường thấy là nhà đầu tư dễ "sập bẫy" các dòng tiền lớn (cá mập) – những người tận dụng sự hưng phấn để chốt lời, khiến giá đảo chiều đột ngột. Khi giá giảm sâu, sự hoảng loạn dẫn đến hành vi bán tháo, gây thua lỗ nặng nề và làm lệch lạc hoàn toàn kế hoạch quản trị rủi ro ban đầu.

FOMO trong đầu tư chứng khoán có thể dẫn đến những hậu quả gì?

FOMO có thể dẫn đến những hậu quả tiêu cực cho nhà đầu tư, bao gồm:

• Ra quyết định đầu tư bốc đồng, thiếu suy nghĩ: Khi bị FOMO chi phối, nhà đầu tư thường không có thời gian để phân tích kỹ lưỡng, đánh giá rủi ro trước khi đưa ra quyết định mua bán cổ phiếu. Điều này có thể dẫn đến việc mua cổ phiếu quá cao hoặc bán cổ phiếu quá thấp, gây thua lỗ cho nhà đầu tư.
• Ghi nhận mức lợi nhuận thấp: Khi bị FOMO, nhà đầu tư thường chỉ chú ý đến những cổ phiếu đang tăng giá mạnh, bỏ qua những cổ phiếu có tiềm năng tăng trưởng bền vững. Điều này có thể dẫn đến việc bỏ lỡ những cơ hội đầu tư tốt hơn.
• Tăng nguy cơ thua lỗ: Thị trường chứng khoán là một thị trường biến động, giá cổ phiếu có thể tăng hoặc giảm bất cứ lúc nào. Khi bị FOMO, nhà đầu tư thường không có khả năng chịu đựng được những biến động của thị trường, dễ dẫn đến việc bán tháo cổ phiếu khi giá giảm, gây thua lỗ nặng nề.

Những nhóm đối tượng dễ bị tác động bởi hội chứng FOMO

Hội chứng FOMO không loại trừ bất kỳ ai, từ những nhà đầu tư cá nhân cho đến các nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp. Tuy nhiên, thực tế thị trường cho thấy có những nhóm đối tượng dễ bị "tổn thương" và cuốn theo hiệu ứng tâm lý này hơn do các đặc điểm về kinh nghiệm, tâm lý và tư duy đầu tư:

• Nhà đầu tư cá nhân mới (F0): Đây là nhóm đối tượng phổ biến nhất. Do hạn chế về trải nghiệm thực chiến và chưa xây dựng được hệ thống phương pháp luận vững chắc, nhà đầu tư F0 thường có xu hướng tìm kiếm sự an tâm từ đám đông. Họ dễ dàng bị tác động bởi các luồng tin đồn hoặc những mã cổ phiếu đang tăng nóng trên mạng xã hội mà thiếu đi bộ lọc phân tích độc lập.
• Nhà đầu tư có kỳ vọng lợi nhuận phi thực tế: Những cá nhân gia nhập thị trường với tâm thế "làm giàu nhanh" thường dễ bị lóa mắt bởi những biểu đồ tăng trưởng dốc đứng. Nỗi ám ảnh về việc bỏ lỡ một cơ hội sinh lời đột biến khiến họ sẵn sàng giải ngân bất chấp cổ phiếu đã rời xa vùng định giá an toàn, dẫn đến những quyết định mua đuổi đầy rủi ro.
• Nhà đầu tư mất cân bằng về tâm lý: Sự tự tin thái quá khiến nhà đầu tư chủ quan, tin rằng mình có thể "nhảy" vào và thoát ra kịp thời trước khi bong bóng tan vỡ. Ngược lại, những người quá tự ti lại thường nghi ngờ nhận định cá nhân và chọn cách hành động rập khuôn theo số đông để tránh cảm giác bị tụt hậu so với thị trường.
• Nhà đầu tư thiếu kỷ luật và sự kiên nhẫn: Thị trường chứng khoán đòi hỏi sự kiên định với kế hoạch dài hạn. Những nhà đầu tư dễ bị dao động trước bảng điện tử xanh đỏ, không tuân thủ các nguyên tắc cắt lỗ hay chốt lời thường có tâm lý phản ứng tức thời theo biến động ngắn hạn, từ đó dễ dàng rơi vào cái bẫy FOMO khi thấy giá cổ phiếu bứt phá.
• Nhà đầu tư chịu hệ lụy từ kết quả giao dịch trong quá khứ: Sau một chuỗi thất bại, tâm lý muốn "gỡ gạc" thôi thúc nhà đầu tư lao vào các mã cổ phiếu đang nóng để mong tìm lại số vốn đã mất. Trong khi đó, sau những chiến thắng liên tiếp, sự hưng phấn quá đà dễ dẫn đến trạng thái say chiến thắng, khiến nhà đầu tư tiếp tục mua vào thiếu kiểm soát mà quên mất việc quản trị rủi ro.
• Nhà đầu tư bị chi phối bởi truyền thông và hiệu ứng đám đông: Trong kỷ nguyên số, các hội nhóm đầu tư tạo ra hiệu ứng "phòng vang" – nơi thông tin về lợi nhuận được lan tỏa liên tục. Áp lực vô hình này khiến Quý nhà đầu tư cảm thấy bồn chồn nếu không sở hữu những mã cổ phiếu đang được số đông tung hô, dẫn đến hành động đầu tư dựa trên cảm xúc thay vì phân tích thực tế.

Làm thế nào để vượt qua FOMO trong đầu tư chứng khoán?

Để vượt qua FOMO trong đầu tư chứng khoán, nhà đầu tư cần lưu ý những điều sau:

• Xác định mục tiêu đầu tư: Trước khi tham gia thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cần xác định rõ mục tiêu đầu tư của mình là gì. Mục tiêu đầu tư có thể là sinh lời, tích lũy tài sản, hay đầu tư dài hạn. Khi xác định được mục tiêu đầu tư, nhà đầu tư sẽ có định hướng rõ ràng hơn trong việc lựa chọn cổ phiếu và đưa ra quyết định đầu tư.
• Làm nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đầu tư: Trước khi mua bất kỳ cổ phiếu nào, nhà đầu tư cần dành thời gian để tìm hiểu kỹ về công ty phát hành, ngành nghề kinh doanh, tình hình tài chính,... của công ty đó. Việc nghiên cứu kỹ lưỡng sẽ giúp nhà đầu tư đánh giá được tiềm năng của cổ phiếu và đưa ra quyết định đầu tư sáng suốt hơn.
• Quản lý rủi ro hiệu quả: Thị trường chứng khoán là một thị trường có rủi ro cao. Do đó, nhà đầu tư cần có kế hoạch quản lý rủi ro hiệu quả để giảm thiểu tối đa những tổn thất có thể xảy ra. Một trong những cách quản lý rủi ro hiệu quả là phân bổ tài sản hợp lý, không nên tập trung quá nhiều vào một cổ phiếu hay một ngành nghề.
• Kiên trì với kế hoạch đầu tư: Thị trường chứng khoán là một thị trường biến động, giá cổ phiếu có thể tăng hoặc giảm bất cứ lúc nào. Do đó, nhà đầu tư cần kiên trì với kế hoạch đầu tư của mình, không nên quá lo lắng khi giá cổ phiếu giảm. Nếu đã xác định được mục tiêu đầu tư và nghiên cứu kỹ lưỡng về cổ phiếu, nhà đầu tư cần tin tưởng vào quyết định của mình và kiên nhẫn chờ đợi thời cơ.

Kết luận

FOMO là một tâm lý phổ biến trong đầu tư chứng khoán. Tuy nhiên, nếu không kiểm soát được FOMO, nhà đầu tư có thể đưa ra những quyết định đầu tư sai lầm, dẫn đến thua lỗ. Do đó, nhà đầu tư cần trang bị cho mình những kiến thức và kỹ năng cần thiết để vượt qua FOMO, giúp đầu tư hiệu quả và an toàn hơn.