Lãi suất cơ sở là gì? Vai trò, cách tính và tác động

Hiểu rõ lãi suất cơ sở là gì giúp bạn nắm bắt cách ngân hàng điều chỉnh lãi vay – lãi gửi và dự đoán xu hướng thị trường. Nếu bạn muốn đưa ra quyết định tài chính và đầu tư chính xác hơn, hãy cùng DSC khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây.

Lãi suất cơ sở là gì?

Lãi suất cơ sở (hay lãi suất cơ bản) là mức lãi suất nền tảng do Ngân hàng Nhà nước công bố và chỉ áp dụng cho các giao dịch bằng đồng Việt Nam. Đây là cơ sở để các ngân hàng thương mại xây dựng và điều chỉnh lãi suất cho vay hoặc lãi suất tiền gửi theo từng kỳ nhất định.

>> Xem thêm: 

• Lãi suất OMO là gì?
• Lãi suất liên ngân hàng là gì?

Vai trò của lãi suất cơ sở trong nền kinh tế 

Lãi suất cơ sở có vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế, cụ thể là:

• Kích thích hoặc kiềm chế lạm phát: Khi lạm phát cao, NHNN có thể tăng lãi suất cơ sở để khiến các TCTD khó tiếp cận nguồn vốn từ NHNN, từ đó giảm lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế và giúp kiểm soát lạm phát. Ngược lại, khi lạm phát thấp, NHNN có thể giảm lãi suất cơ sở để khuyến khích các TCTD vay tiền từ NHNN, từ đó tăng lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế và giúp kích thích kinh tế phát triển.
• Ổn định kinh tế vĩ mô: Lãi suất cơ sở có tác động đến lãi suất thị trường, bao gồm lãi suất tiền gửi, lãi suất cho vay, lãi suất trái phiếu,... Khi lãi suất cơ sở tăng, lãi suất thị trường cũng tăng theo, từ đó khiến chi phí sản xuất của doanh nghiệp tăng và giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng theo. Ngược lại, khi lãi suất cơ sở giảm, lãi suất thị trường cũng giảm theo, từ đó khiến chi phí sản xuất của doanh nghiệp giảm và giá cả hàng hóa, dịch vụ giảm theo. Điều này giúp ổn định kinh tế vĩ mô, cụ thể là lạm phát, thất nghiệp và tăng trưởng kinh tế.
• Thu hút đầu tư nước ngoài: Lãi suất cơ sở là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam. Khi lãi suất cơ sở cao, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ có xu hướng rút vốn khỏi Việt Nam để đầu tư vào các quốc gia có lãi suất thấp hơn. Ngược lại, khi lãi suất cơ sở thấp, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ có xu hướng đầu tư vào Việt Nam để tìm kiếm lợi nhuận cao hơn.

>> Xem thêm: Phân tích liên thị trường là gì?

Cách tính lãi suất cơ sở

Bên cạnh việc hiểu lãi suất cơ sở là gì và vai trò của nó, nắm được công thức tính lãi suất cơ sở cũng rất quan trọng. Lãi suất cho vay của ngân hàng được hình thành dựa trên sự thay đổi của lãi suất cơ sở kết hợp với biên độ điều chỉnh cho vay. Cách tính cụ thể như sau:

• Lãi suất cho vay sau kỳ điều chỉnh = Lãi suất cơ sở + Biên độ điều chỉnh cho vay

Trong đó:

• Lãi suất cơ sở: là mức lãi suất nền tảng do Ngân hàng Nhà nước công bố và có thể được điều chỉnh theo từng thời kỳ.
• Biên độ điều chỉnh cho vay: do từng ngân hàng quy định, dựa trên chi phí vốn, mức độ rủi ro tín dụng và chiến lược cạnh tranh. Biên độ này thay đổi tùy theo thị trường và từng nhóm khách hàng.

Sự kết hợp giữa lãi suất cơ sở và biên độ điều chỉnh sẽ quyết định mức lãi suất cho vay thực tế mà ngân hàng áp dụng cho khách hàng.

Tác động của lãi suất cơ sở đến nền kinh tế

Lãi suất cơ sở có tác động đến tất cả các thành phần kinh tế, bao gồm:

• Doanh nghiệp: Khi lãi suất cơ sở tăng, chi phí sản xuất của doanh nghiệp tăng, từ đó khiến giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng theo. Điều này có thể dẫn đến giảm lợi nhuận của doanh nghiệp và giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Ngược lại, khi lãi suất cơ sở giảm, chi phí sản xuất của doanh nghiệp giảm, từ đó khiến giá cả hàng hóa, dịch vụ giảm theo. Điều này có thể giúp tăng lợi nhuận của doanh nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.
• Người tiêu dùng: Khi lãi suất cơ sở tăng, giá cả hàng hóa, dịch vụ tăng theo. Điều này có thể khiến người tiêu dùng giảm sức mua và giảm mức sống. Ngược lại, khi lãi suất cơ sở giảm, giá cả hàng hóa, dịch vụ giảm theo. Điều này có thể giúp tăng sức mua của người tiêu dùng và cải thiện mức sống.
• Chính phủ: Khi lãi suất cơ sở tăng, chi phí vay nợ của Chính phủ tăng, từ đó khiến ngân sách Chính phủ thâm hụt. Ngược lại, khi lãi suất cơ sở giảm, chi phí vay nợ của Chính phủ giảm, từ đó giúp ngân sách Chính phủ cân bằng.

Tổng hợp lãi suất cơ sở các ngân hàng hiện nay

Các ngân hàng thương mại thường điều chỉnh lãi suất cơ sở tùy theo từng thời điểm và chính sách tài chính riêng. Dưới đây là ví dụ về mức lãi suất cơ sở của một số ngân hàng lớn tại Việt Nam vào tháng 11/2025:

Lưu ý: Mức lãi suất trên chỉ mang tính tham khảo và có thể thay đổi theo từng thời kỳ. Nhà đầu tư nên kiểm tra thông tin mới nhất trực tiếp tại ngân hàng hoặc trên website chính thức trước khi đưa ra quyết định.

Kết luận

Lãi suất cơ sở là một trong những công cụ quan trọng giúp Ngân hàng Nhà nước điều tiết nền kinh tế, tác động trực tiếp đến chi phí vốn, lãi suất vay – gửi và các hoạt động tài chính của doanh nghiệp lẫn cá nhân. Việc hiểu rõ cơ chế vận hành của lãi suất cơ sở không chỉ giúp bạn đưa ra các quyết định tài chính chính xác hơn, mà còn hỗ trợ xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp trong từng giai đoạn kinh tế.

Nếu bạn đang quan tâm đến thị trường tài chính và muốn chủ động hơn trong việc tìm kiếm cơ hội sinh lời, việc mở tài khoản chứng khoán tại DSC sẽ giúp bạn tiếp cận ngay hệ sinh thái giao dịch hiện đại, phí ưu đãi và nhiều báo cáo phân tích chuyên sâu hỗ trợ ra quyết định.

Hãy đồng hành cùng DSC để có thêm lợi thế trên hành trình đầu tư hiệu quả và bền vững.